5 ARALIK 1934"DE TÜRK KADININA VERİLEN SEÇME VE SEÇİLME HAKKI İLE İLGİLİ BASIN BÜLTENİ

72 yılda kadın milletvekili sayısı 18"den ancak 24"e yükseldi

Türk kadını seçme ve seçilme hakkının 72. yaşını kutluyor

Kadınlar 72. yılda mecliste yüzde 4.4"le temsil ediliyor

72 yıllık hak Türk kadınına bir arpa boyu yol aldırmadı

Türk kadını Seçme ve Seçilme Hakkı verilişinin 72. yılında, TBMM"de 24 kadınla temsil ediliyor.

Ankara"dan Satı Kadın ilk kadın milletvekili olarak 1935 yılında meclise girerken, ilk kadın Belediye Başkanı Müfide İlhan 1950"de Mersin"de seçildi.  Türkiye"nin ilk kadın Bakanı Türkan Akyol 1971"de, ilk kadın Vali Lale Aytaman 1991"de atanırken ilk kadın Başbakan Tansu Çiller ise 1993"te hükümet kurdu.

KADIN HAREKETİ

Türkiye"de, Osmanlı İmparatorluğu döneminde İkinci Meşrutiyet sırasında başlayan kadın uyanışı, Cumhuriyet ile birlikte büyük bir ivme kazandı. 1926'da Büyük Millet Meclisi onayıyla Medeni Kanun yürürlüğe girdi ve kadını 'şeriat'tan kurtararak, haklarına kavuşturdu.  TBMM tarafından 3 Nisan 1930'da kabul edilen bir başka yasa ile kadına belediye seçimlerine katılma hakkı tanındı. 26 Ekim 1932'de ise kadına muhtar, köy ihtiyar kurulu üyeliğine seçilme ve seçme hakkı getirildi.

8 Ekim 1934'de kabul edilen ve 5 Aralık 1934'de yürürlüğe giren son yasayla da kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanındı.

Bu yasa ile Türk kadınına sosyal ve siyasi hayatta bir geçiş dönemi sağlanırken, evdeki mevkisini iş hayatına ve ekonomiye yönlendirmiş, bilgi ve kültürde donanımlı bir neslin temelleri atıldı.

Ancak bu temeller 2000'li yıllara gelindiğinde nüfusun yarısını oluşturan kadınların meclisteki temsil oranını güçlendirmeye yetmedi. Bugün kadın milletvekili sayısı, erkek milletvekillerinin sadece yüzde 4.4"ü oranındadır. Türkiye nüfusunun yüzde 52"sini oluşturan 35 milyon kadın, TBMM"de 24 kadın ile temsil ediliyor. Kadının siyaset ve ekonomideki yeri 2000"li yıllara gelindiğinde vitrinden güçleniyor gibi görünse de istatistiklere bakıldığında pek bir ilerleme görünmüyor.

Merkezi İsviçre'de bulunan Dünya Ekonomik Forumu, 58 ülkede, "Ekonomik Katılım", "Ekonomik Fırsatlar", "Siyasi Güç" ve "Sağlık ve Refah" başlıkları altında kadın-erkek eşitliğini inceledi. Türkiye sıralamada 2, 67 puan alarak genel sıralamada 57. oldu. Türkiye, "Ekonomik Katılım" konusunda 22., "Ekonomik Fırsat" konusunda 58., "Siyasi Güç" konusunda 53., "Eğitim İmkânı" konusunda 55., "Sağlık ve Refah" konusunda da 50. sırada geldi. Türkiye, listede Pakistan (56.), Ürdün (55.), Uruguay (32.) gibi adı geri kalmışlıkla eşleştirilen ülkelerin bile gerisinde kaldı.
Bugün dünya aydınlarının ve Birleşmiş Milletler Teşkilatı 'nın yaymaya çalıştığı kadın hakları ile ilgili görüşler, Atatürk tarafından çok önceleri dile getirilmiş ve çoğunlukla da uygulama alanına sokulmuştur. Atatürk, Cumhuriyet' in ilanından dokuz ay önce Şubat 1923 'de şöyle demiştir: "Bizim sosyal toplumumuzun başarısızlığının sebebi, kadınlarımıza karşı gösterdiğimiz ilgisizlikten ileri gelmektedir. Yaşamak demek faaliyet demektir. Bundan dolayı bir sosyal toplumun, bir organı faaliyette bulunurken, diğer bir organı işlemezse, o sosyal toplum felçlidir."

Türk kadını sosyal toplumun başarısızlığının aşılması yolunda kendine verilen seçme ve seçilme hakkını sonuna kadar kullanmalıdır.

Cavidan Demirağ

GİŞKAD yönetim kurulu başkanı